Jan Holoubek: film "Dziki, dziki Wschód" wciąż aktualny

Film „Dziki, dziki Wschód” Jana Holoubka otworzył 51. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Jak podaje Onet, reżyser był gościem Festiwalowego Studia Onetu, gdzie mówił o tym, dlaczego opowieść o przeszłości okazała się zaskakująco aktualna.

Akcja filmu rozgrywa się w mroźną zimę 1943 r. w sennego miasteczka na wschodzie Polski. Spokój Małego Zalesia burzy przyjazd Wolffa, tajemniczego urzędnika z Berlina, który nie zdradza powodów swojej wizyty. Wkrótce pojawiają się pogłoski o zaginionym złocie, a wraz z nimi nieufność, strach i podejrzenia. Holoubek opowiada tę historię w konwencji polskiego westernu, łącząc kryminalną intrygę z opowieścią o Zagładzie, przemocy, uprzedzeniach i podziałach między ludźmi.

Scenariusz pisany przed aneksją Krymu

Reżyser przyznaje, że gdy scenariusz powstawał, traktował go przede wszystkim jako historię o przeszłości. Zwraca uwagę, że tekst napisano jeszcze przed rosyjską aneksją Krymu, a dziś rozmowy o Ukrainie i jej pozycji wobec silniejszego sąsiada brzmią zupełnie inaczej. Zapytany o sens robienia filmu o Holokauście w tym momencie, odpowiada: „Trzeba cały czas o tym przypominać”.

Holoubek podkreśla, że mimo upływu ponad 80 lat problemy pozostały te same. Wskazuje na wzrost skrajnie prawicowych i nacjonalistycznych ugrupowań w Europie i w Polsce oraz na podziały pod sztandarami populizmu, które sieją nienawiść. Jego zdaniem Europejczycy zapomnieli lekcji drugiej wojny światowej. Zastrzega jednak, że nie uważa się za artystę misyjnego — wierzy, że kilka osób po obejrzeniu filmu może zmienić poglądy. Zależy mu zwłaszcza na młodej publiczności, do której chce dotrzeć poprzez formę łączącą poważny temat z gatunkową zabawą: elementami westernu, humorem i skojarzeniami z kinem Quentina Tarantino.

„Przez ścianę” — miłość wystukana alfabetem Morse’a

W Festiwalowym Studiu Onetu sporo miejsca poświęcono też filmowi „Przez ścianę” Macieja Sobieszczańskiego. To oparta na prawdziwej historii opowieść o kobiecie osadzonej w stalinowskim więzieniu, która nawiązuje kontakt z mężczyzną z celi po drugiej stronie ściany. Rozmawiają za pomocą alfabetu Morse’a — widz długo nie wie, kto znajduje się po drugiej stronie, nie słyszy tradycyjnych dialogów, tylko stukanie, ciszę i oczekiwanie. Jak przypomniano, Wiesława Pajtak i Jerzy Śmiechowski porozumiewali się przez ścianę więzienia, a po wyjściu na wolność spotkali się i pozostali razem przez 50 lat.

Dyskusja dotyczyła także tak wymagającego kina i tego, czy znajdzie ono publiczność. Zwrócono uwagę, że tegoroczną laureatką Platynowych Lwów została 97-letnia montażystka Helena Prugacz-Kettling, która pracowała przy filmach m.in. Aleksandra Forda, Andrzeja Wajdy, Romana Polańskiego i Jerzego Skolimowskiego.